• امروز دوشنبه ۴ بهمن ۱۳۹۵
  • Joomla Templates and Joomla Extensions by JoomlaVision.Com
    محمد رضا تباکی محمد رضا تباکی محمد رضا تباکی فرماندار شهرستان گلوگاه

    معرفی شهرستان گلوگاه

    نامه الکترونیک چاپ PDF

    موقعيت جغرافيايي شهرستان گلوگاه :
    گلوگاه در شرقی ترین نقطه استان مازندران ودر جنوب شرقي درياي مازندران و شمال خطالراس شمالي ترين رشته کوه البرز يعني (جهان مورا) در مختصات جغرافيايي 53درجه و 48دقيقه طول شرقي ، 36درجه و 45دقيقه عرض شمالي و در شرق شهرستان بهشهر و غرب استان گلستان واقع شده و مساحت آن با اراضي زراعتي جنگل ، مرتع ، باير و داير حدود 65کيلومترمربع است. ارتفاع مرکز شهر حدود 40متر از سطح درياي آزاد و 67متر از سطح درياي خزر است. شهرستان گلوگاه با وسعت 426 کیلومترمربع که شهر گلوگاه در منتهی الیه شرقی مازندران و راه آهن تهران- گرگان از یک کیلومتری شمال آن و جاده آسفالت تهران- گرگان از شمال شهر می گذرد و از این جهت از نظر ارتباطی جایگاه مهمی را داراست. شهر گلوگاه از شمال به خلیج گرگان، از ، از جنوب به خط الرأس کوه جهان مورا (هزارجریب- چهاردانگه) و از مغرب. از شمال خلیج گرگان (دریای آرام گلوگاه و شبه جزیره میانکاله ) از جنوب به جنگل و رشته کوه البرز از غرب به شهرستان بهشهر و از شرق به رودخانه ملو (شهرستان بندرگز) استان گلستان محدود می شود.


    این شهرستان دارای دو بخش مرکزی و کلباد و چهار دهستان کلباد غربی، کلباد شرقی، آزادگان و توسکا چشمه و یک شهر و 24 آبادی دارای سکنه می باشد . عوارض طبیعی موجود در شهرستان شامل ارتفاعات، رودخانه ها، قنوات، چاه ها و چشمه ها بوده و از نظر توپوگرافی دارای دو خصیصه متمایز کوهستان و دشت است. منابع آب شهرستان به دو دسته سطحی و زیرزمینی با رژیم دائمی و موقت تشکیل شده است.فرهنگ گردشگری و توریستی شهرستان گلوگاه به دلیل محصور بودن بین دریا در شمال و جنگل های انبوه در جنوب و وجود چشمه سارهای متعدد در بستر جنگل و بلندی های مرتفع پوشیده از جنگل، دارای چشم اندازهای زیبا و طبیعت بکر و دست نخورده با اکوسیستم های بی نظیر و گونه های مختلف گیاهی و جانوری می باشد. وجود اراضی ساحلی مستعد جهت احداث ابنیه توریستی و گردشگری از یک سو، چشمه سارهای طبیعی و محصور از درختان و وجود راه های آسفالته مناسب و قابل دسترسی از سوی دیگر این شهرستان را از نظر استعداد گردشگری متمایز نموده است.

    وجه تسمیه نام گلوگاه:
    برخي نام گلوگاه را اين گونه توصيف مي کند: «کلمه گلوگاه از 2کلمه گلو به معناي گلاب و گاه به معناي جايگاه و محل تشکيل شده است. در جنوب پل امروزی گلوگاه دهی بود به نام گلوخیل (Golokheil) که پس از استقرار ایل عمرانلو با توجه به عدّه قلیل ده مزبور، به ناچار در ناحیه امروزی کلباد محلّه مجاور محلّه عمرانلو ساکن شده و نام گلوخیل به تدریج به گلوگاه (Gologah) و بالاخره به(Galugah) تغییر یافت.
    در زبان فارسی نیز واژه گلوگاه به معنی شاهراه و گلو آمده است . شاید به همین علت بوده است که از قدیم مرز و نقطه اتصال طبرستان و استرآباد(گرگان کنونی) این منطقه بوده است و امروزه نیز گلوگاه پیونددهنده سه استان شمالی یعنی مازندران و گلستان و حتی سمنان است

    پیشینه تاریخی گلوگاه
    گلوگاه در منطقه اي که در دوره اسلامي کبود جامه یا پنجاه هزار ناميده مي شد، واقع شده است و محل گلاب است. اين شهر در حقيقت جانشين شهر تاريخي ناميه است که بعد از تميشه در اين منطقه بزرگترين شهر قرن اول هجري بوده است. از قرار این شهر بعد از فتنه مغول ویران و مردم آن پراکنده گردیده اند. آثار خرابه ها، سکه ها و ادوات دیگری که به دست آمده، قدمت این محل را به 1254 سال پیش می رساند. وجود جرکلباد در شرق گلوگاه به فاصله تقریبی 2 کیلومتر اهمیت این محل را ثابت می کند. »
    در شمال غربي گلوگاه تپه تاريخي گراودين ، وجود جر یا خندق کلباد در شرق گلوگاه به فاصله تقریبی 2 کیلومتر اهمیت این محل را ثابت می کند و در جنوب آن بقاياي جاده شاه عباسي قرار گرفته است که از مسير جنگلهاي سرسبز، چشمه ها، آبشارها و آبهاي معدني قابل توجه و ديدني به کوههاي شرشري محدود مي شود و از نظر تاريخي و باستان شناسي اهميتي ويژه دارد.
    طبق نوشته ملگونوف روسی در حدود سال 1780 میلادی آقامحمّدخان قاجار این ایل را از قراباغ و قراداغ (امروزه قره باغ جزء جمهوری آذربایجان و قراداغ جزء آذربایجان خاوری در خاک ایران است) به اینجا کوچانیده اند.
    از نظر تاريخي هم سرنوشت 2سلسله از سلسله هاي تاريخي ايران در اين منطقه رقم خورده است. اولي با شکست محمدحسن قاجار در سال 1171هجري قمري در نزديکي گراودين تپه به دست کريم خان زند که بعد از آن دولت مستقل زنديه تاسيس شد (در همين زمان خندق کلباد دور تا دور محدوده شهر احداث شد) و دومي بعد از فوت کريم خان و اتحاد خاندان آقامحمدخان قاجار با يکديگر که باعث شدبر سر تا سر مازندران ، گيلان ، آذربايجان و قفقاز استيلا يابند و در همان موقع يعني سال 1195هجري قمري توانستند ايل عمرانلو را از قره باغ و قره داغ بکوچانند و در گلوگاه فعلي سکونت دهند تا از خندق کلباد و منطقه گلوگاه حفاظت کنند و در هنگامه جنگ با سپاه زنديه موفق شوند در همين مکان آنان را شکست سختي دهند و به اسارت بگيرند
    ایل عمرانلو به منظور سر حد داری و جلوگیری از تهاجم ترکمن ها به منطقه فعلی به امر آقامحمّد خان قاجار آمده به طوری که سنگره های موجود در ساحل خلیج گرگان و نیز قلعه ای در شبه جزیره میانکاله (سرتک میان قلعه) این ادعا را ثابت می کند.


    جوانان این ایل در مواقع و مراحل مختلف حتی در پای رکاب آقامحمّد خان علیه دشمنان منطقه ای و کشوری جنگیدند. به همین جهت آقامحمّد خان قاجار اراضی فعلی و آب اوان را به طور رایگان به افراد این ایل هدیه کرد و طبق فرمانی که از طرف فتحعلی شاه حکم شده طبق معمول سنواتی، کارگران دهات مجاور نهر، قریه اوان را تعمیر و تحویل این عمرانلو دهند، زیرا در مقابل این کار سربازان ایل عمرانلو وظایف خود را در خدمت به مرزداری و مملکت با آسوده خاطر انجام دهند.

    بنابراين دست زنديه ابتدا از مازندران و سپس سراسر ايران کوتاه و سلسله زنديه منقرض شد و مقدمات تاسيس رسمي سلسله قاجاريه در سال 1199هجري قمري در پاي تپه گراودين فراهم آمد.
    قوميت و زبان مهمترين گروههاي اجتماعي در گلوگاه اینگونه است : اکثر اهالی گلوگاه جزء ایل و طایفه عمرانلو و ترک زبان بوده و عمده کمتری به نام کلبادی ها در گلوگاه ساکن اند که غیر از یک طایفه آنها به نام گلو (Golo) بقیه مهاجرند و از جاهای دیگر در کلباد فعلی ساکن شده اند.

     

     

    سال اقتصاد و فرهنگ با عزم ملی و مدیریت جهادی